Door Jurgen Braspenning
Didam-update 2026: wat is er veranderd?
In mei 2025 schreven wij over de Didam-arresten. Sindsdien is in den lande veelvuldig geprocedeerd over deze problematiek. Een nieuw arrest van de Hoge Raad bleef uit, maar de lagere rechtspraak stond niet stil. Wat is de stand van zaken eind 2026? U leest het hier.
Het kader is onveranderd
Een overheidslichaam dat een onroerende zaak uitgeeft, moet gegadigden een gelijke kans geven (HR 26 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1778 (Didam I)). Is er op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria maar één serieuze gegadigde, dan volstaat een tijdige, gemotiveerde publicatie. Een overeenkomst in strijd met deze regels blijft geldig (HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661 (Didam II)). Een nieuw arrest van de Hoge Raad is er sindsdien niet.
Handvatten uit recente rechtspraak
- Didam geldt niet als de overheid zelf koopt of huurt. In onze vorige blog wezen wij op een uitspraak die het tegendeel aannam. De rechtbank Den Haag oordeelde op 11 februari 2026 dat de Didam-regels alleen zien op de overheid als aanbiedende partij (ECLI:NL:RBDHA:2026:2180). Voor inkoop geldt het aanbestedingsrecht.
- Nietigheid blijft de uitzondering. Alleen bij bijkomende omstandigheden, zoals welbewust favoritisme, kan een overeenkomst nietig zijn (Hof Arnhem-Leeuwarden 27 mei 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:3242). De zelfstandige toets blijft strijd met openbare orde of goede zeden volgens artikel 3:40 lid 1 BW.
- Schadevergoeding is concreet geworden. Het hof verwijst gepasseerde gegadigden naar een schadestaatprocedure en rekent met de kans die zij hadden. Ook wie zich niet eerder bij de gemeente meldde, is beschermd (Hof Arnhem-Leeuwarden 14 oktober 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:6369).
- Zolang er niet geleverd is aan een andere partij door het overheidsorgaan, kan een verbod op levering worden gevraagd (Rb. Midden-Nederland 23 april 2026, ECLI:NL:RBMNE:2026:1977)
- Oude afspraken tellen mee. Een recht van eerste koop uit een overeenkomst van vóór 2021 blijft geldig. Nakoming daarvan is een goede reden om één-op-één te verkopen (Hof Arnhem-Leeuwarden 10 maart 2026, ECLI:NL:GHARL:2026:1418).
- De twintigdagentermijn is geen vervaltermijn. Een gemeente kan die termijn niet eenzijdig opleggen (Rb. Midden-Nederland 23 april 2026, ECLI:NL:RBMNE:2026:1977).
- Wie te lang wacht en intussen meedoet aan een nieuwe procedure, bijv. de uitgifte van pachtpercelen, kan zijn rechten uit een eerder traject wel verliezen (Rb. Den Haag 17 maart 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:6822).
- Erfpacht en het faciliteren van grondruil vallen onder de Didam-regels (Hof Amsterdam 8 september 2026, ECLI:NL:GHAMS:2026:2610; Hof Arnhem-Leeuwarden 27 januari 2026, ECLI:NL:GHARL:2026:446). Het opzeggen van een lopende huur niet, omdat daar geen zaak of recht wordt aangeboden op de markt (Rb. Zeeland-West-Brabant 8 juli 2026, ECLI:NL:RBZWB:2026:6198). Recent zijn de Didam-uitgangspunten ook toegepast op de gemeentelijke selectie voor een prioriteringslijst voor schaarse elektriciteitstransportcapaciteit (Rb. Zeeland-West-Brabant 30 september 2026, ECLI:NL:RBZWB:2026:10018).
Wat betekent dit voor u?
Wordt u gepasseerd, dan is snel handelen nog steeds het devies. Een kort geding kan een verkoop of andere wijze van contracteren tegenhouden zolang de overeenkomst nog niet is gesloten. Daarna resteert in de regel alleen schadevergoeding. Die route is sinds 2025 wel kansrijker geworden.
Meer weten over (ver)kooptransacties van en met de overheid?
Neem dan contact op met onze advocaat Jurgen Braspenning via j.braspenning@linssen-advocaten.nl of 013 542 0400.
Gevolgen Wkb voor aannemersaansprakelijkheid na oplevering
Spuitvrije zones bij nieuwbouwprojecten en gevolgen voor schadevergoeding
Vervaltermijn AVA 2013 onredelijk voor consumenten: wat betekent dit voor u?
Op zoek naar meer informatie omtrent dit onderwerp? Lees alle publicaties.
Andere actualiteiten
Neem vrijblijvend contact op met onze specialisten
Of je nu een bedrijf runt of een particulier bent, wij bieden persoonlijk juridisch advies op maat, afgestemd op jouw behoeften