Bindend advies komt in de praktijk geregeld voor. Het betreft een overeenkomst tussen partijen waarbij zij een derde vragen om een beslissing te nemen over een (mogelijke) onzekerheid of geschil in hun onderlinge verhouding.  Dit betreft een vorm van de vaststellingsovereenkomst uit art. 7:900 BW.

Een aantal voorbeelden van het bindend advies die we geregeld tegenkomen zijn:

• de Geschillencommissie
• het Kifid
• de taxatie van onroerende zaken in het kader van een contractueel voorkeursrecht
• geschillen in het sportrecht
• geschillen in het jachtrecht
• geschillen binnen vennootschappen

Met bindend advies beogen partijen die een geschil hebben met elkaar tot een snelle en goedkope oplossing – in vergelijk tot een rechtbankprocedure –  van hun geschil te komen. Het geschil wordt in de regel voorgelegd aan een (of meer) deskundige derde(n) met een bepaald specialisme.

Het komt echter geregeld voor dat een bindend advies niet het einde, maar juist het begin van een juridisch geschil tussen partijen is. Een partij die in het ongelijk wordt gesteld besluit dan het bindend advies voor te leggen aan de rechtbank en verzoekt deze om het bindend advies  op grond van art. 7:904 BW te vernietigen (ongeldig te verklaren). Dit staat logischerwijs haaks op het idee van bindend advies.

Deze gang van zaken roept wel eens vraagtekens op bij de andere partij (die in het gelijk gesteld is in het bindend advies). Partijen kozen toch juist voor bindend advies om een snelle oplossing te vinden voor wat hen verdeeld hield?  En kan een rechter zomaar een bindend advies terzijde schuiven? Met andere woorden: hoe bindend is een bindend advies?

Het korte antwoord is ‘erg bindend’. Een rechter kan niet zomaar een bindend advies vernietigen. Dit kan slechts  indien ‘gebondenheid aan een bindend advies op grond van de inhoud of wijze van totstandkoming in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn’, zoals de juridische norm luidt. De rechter zal in principe de zaak niet inhoudelijk opnieuw beoordelen. Hij voert een marginale toets uit én de procedure moet niet gezien worden als een verkapt hoger beroep.

De rechter zal slechts moeten oordelen of een bindend advies enerzijds inhoudelijk evident onjuist is en/of anderzijds de procesvoering niet correct verlopen is. Factoren die een rol kunnen spelen bij de toets die een rechter maakt zijn:

• het niet toepassen van hoor en wederhoor door de bindend adviseur
• gebrekkige motivering van het bindend advies
• strijd met een regel van openbare orde in het bindend advies

Slechts als de bindend adviseur in alle redelijkheid niet tot zijn beslissing had kunnen komen gaat het bindend advies van tafel. Voor vernietiging van een bindend advies is geen ruimte indien de grenzen waarbinnen redelijk denkende mensen van mening kunnen verschillen, niet zijn overschreden. Het is aan de partij die een beroep doet op art. 7:904 BW om de rechter te overtuigen en deze zal van goeden huize moeten komen.

Heeft u vragen over een bindend advies of wordt u geconfronteerd met een vernietigingsprocedure?

Neemt u gerust contact met ons op, bijvoorbeeld met mr. dr. Jurgen Braspenning. Hij is bereikbaar via [email protected] of op 013-5420400.

Voor meer wetenschappelijke achtergrond bij de bindend adviesovereenkomst wijzen wij op het in 2023 verschenen deel uit de Asser-serie van onze collega prof. Bert van Schaick (Asser 7-VIII Bewaarneming, borgtocht, vaststellingsovereenkomst).