Momenteel vinden er diverse ontwikkelingen plaats in het buitengebied. Dit onder meer doordat diverse bedrijven deelnemen aan de lbv-regeling (landelijke beëindigingsregeling veehouderij locaties). Bedrijven die deelnemen aan de lbv-regeling dienen hun stallen te slopen waardoor ruimte beschikbaar komt voor andere initiatieven, zoals de realisatie van woningbouw. Hierdoor vindt er een verandering plaats in het buitengebied. De agrarische bedrijven die wél hun activiteiten voortzetten vragen zich af of deze ontwikkelingen in het landelijk gebied nadelige gevolgen voor hen kunnen hebben.

Nadelige gevolgen kunnen er wel degelijk zijn. Als bijvoorbeeld op een voormalig landbouwperceel woningen worden gerealiseerd, kan dit er toe leiden dat voor die locatie hogere normen ter zake onder meer geluid en geur gaan gelden, dan vóór deze ontwikkeling het geval was. De agrarische onderneming die in de buurt is gevestigd kan hierdoor worden geraakt, nu deze onderneming (in de toekomst) minder geluid en geur mag uitstoten naar de desbetreffende percelen. Een en ander kan tot gevolg hebben dat agrarische ondernemingen willen voorkomen dat toekomstige bewoners van deze percelen op basis van de hogere geluids- en geurnormen zich op enig moment gaan verzetten tegen (de uitbreiding van) hun bedrijfsactiviteiten.

Zodoende wordt de vraag met regelmaat gesteld of de mogelijkheid tot het instellen van bezwaar en/of beroep tegen besluiten ter zake de bedrijfsactiviteiten van de agrarische ondernemingen kan worden uitgesloten voor toekomstige bewoners, zodat de nieuwe bewoners geen rechtsmiddelen kunnen aanwenden tegen (de uitbreiding van) hun bedrijfsactiviteiten. Kan dat zo’n algemene uitsluitingsclausule voor bezwaar- en beroep?

Van belang is dat de toegang tot rechtsbescherming onder meer is vervat in onze fundamentele rechtsbeginselen. Zo bepaalt artikel 17 van de Grondwet dat niemand tegen zijn wil kan worden afgehouden van de rechter die de wet hem toekent. Indien men de mogelijkheid tot het instellen van bezwaar en beroep uitsluit, dan betekent dat dus een beperking van een grondrecht. In beginsel is een beperking van een grondrecht niet al op voorhand nietig (ongeldig). Contractsvrijheid kwalificeert immers ook als een grondrecht. Als de contractsvrijheid invulling heeft gevonden door beperking van een ander grondrecht dient derhalve een afweging tussen de beide grondrechten plaats te vinden in het licht van de overige omstandigheden van het geval. Oftewel; het beding tussen partijen dat inhoud dat de toegang tot rechtsbescherming wordt beperkt moet op basis van contractsvrijheid afgewogen worden tegen het recht op toegang tot rechtsbescherming. Uit jurisprudentie volgt dat deze afweging met regelmaat uit valt in het nadeel van het beding dat de toegang tot rechtsbescherming beperkt om reden dat het beding te ruim is geformuleerd.

Bij voornoemde afweging zijn alle omstandigheden van het geval van belang. Zo is relevant of de beperking alleen geldt voor de partijen die met elkaar de afspraak zijn aangaan, of ook gevolgen heeft voor hun rechtsopvolgers. Tevens is van belang of een contractuele boete is overeengekomen op zowel het niet nakomen van de verplichting als het niet door geven van deze verplichting aan een rechtsopvolger. Verder is van belang of het beding voorziet in een aanvaardbare afbakening van datgene waarop de afstand van rechtsbeschermingsmogelijkheden betrekking heeft en een beperking qua tijdsduur is opgenomen.

Al met al is het mogelijk om een beperking van de mogelijkheid tot het instellen van bezwaar- en beroep overeen te komen, maar men moet goed doordacht zijn van het belang van de wijze waarop het beding geformuleerd wordt. Een algemene uitsluiting zal immers geen standhouden wanneer deze ter toetsing aan een rechter wordt voorgelegd. Als men dus wenst over te gaan tot het beperken van de mogelijkheid tot het instellen van bezwaar en beroep, dan is het in ieder geval van belang dat een dergelijke beperking goed wordt afgebakend zodat voor een ieder duidelijk is waar precies afstand van wordt gedaan. Ook is het raadzaam om het beding in tijdsduur te beperken.

Hulp nodig bij het opstellen van een rechtsgeldig beding?

Linssen cs Advocaten helpt u graag. Neem gerust contact op met onze advocaat Lenie Verhoeven via l.verhoeven@linssen-advocaten.nl of telefonisch via 013 542 0400.