Op 1 januari 2026 treedt de nieuwe Energiewet in werking. Een belangrijk onderdeel hiervan is de herziening van de aansluitplicht voor netbeheerders, waarbij de vaste termijn van 18 weken vervalt en wordt vervangen door het criterium van een “redelijke termijn”. Met de inwerkingtreding van de Energiewet op 1 januari 2026 vervalt bovendien de Gaswet en wordt het wettelijke kader voor gas volledig geïntegreerd in de Energiewet. De aansluitplicht voor gas wordt daarmee onderdeel van een uniform systeem voor zowel elektriciteit als gas. Dit artikel bespreekt de juridische kaders en praktische gevolgen van deze wijziging.

Juridisch kader: artikel 3.38 Energiewet

Artikel 3.38 van de Energiewet regelt de verplichting voor systeembeheerders om wisselingen van leverancier, marktdeelnemer, balanceringsverantwoordelijke of meetverantwoordelijke partij op een aansluiting door te voeren. De concrete termijn waarbinnen deze wisseling moet plaatsvinden, wordt niet langer in de wet zelf vastgelegd, maar bij ministeriële regeling nader bepaald. Hiermee vervalt de oude, vaste termijn van 18 weken zoals die gold onder de Elektriciteitswet 1998. De nieuwe Energiewet bepaalt dat een aansluiting binnen een “redelijke termijn” moet worden gerealiseerd.

Artikel 3:38 lid 3 van de Energiewet bepaalt bovendien dat de systeembeheerder niet gedwongen kan worden om een aansluiting te realiseren op het moment dat er onvoldoende capaciteit is.

Redelijke termijn en flexibiliteit

Wat onder een redelijke termijn wordt verstaan, zal afhangen van de omstandigheden van het geval en de nadere uitwerking in lagere regelgeving en methoden en voorwaarden, goedgekeurd door de ACM. Dit biedt meer flexibiliteit, maar roept ook vragen op over rechtszekerheid en handhaafbaarheid. De ACM zal toezien op de naleving en kan nadere regels stellen. De termijn start bij acceptatie van de offerte van de netbeheerder.

Praktische gevolgen

Het vervallen van de 18-weken termijn is een reactie op de capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet. In de praktijk bleek deze termijn vaak niet haalbaar bleek door een vol stroomnet. De nieuwe regeling sluit aan bij het contractenrecht: de termijn start bij acceptatie van het aanbod van de netbeheerder. Bovendien kan de ACM voor bepaalde aansluitingen een realisatietermijn voorschrijven. De ACM geeft momenteel bijvoorbeeld aan dat er voor kleine elektriciteitsaansluitingen een redelijke aansluittermijn geldt en voor kleine gasaansluitingen wordt een termijn van 18 weken als redelijk gezien. De energiewet heeft bovendien tot gevolg dat men geen aansluiting kan afdwingen op het moment dat er onvoldoende (stroom)capaciteit is.

Overgangsrecht

Artikel 7.49 Energiewet regelt het overgangsrecht voor bestaande gasaansluitingen: aansluitpunten die vóór 1 januari 2019 zijn aangelegd, vallen onder een specifieke beheer- en onderhoudstaak van de systeembeheerder. Voor nieuwe aansluitingen geldt het algemene regime van de Energiewet.

Wordt u geconfronteerd met een (te late) aansluiting of heeft u vragen over de Energiewet?

De overgang naar een redelijke termijn in plaats van een vaste 18-weken termijn betekent een fundamentele wijziging in het energierecht. Dit biedt ruimte voor maatwerk, maar vraagt om duidelijke kaders vanuit de toezichthouder en een zorgvuldige afweging van belangen van netgebruikers en netbeheerders.  Deze kaders ontbreken momenteel nog. Wij houden de ontwikkelingen nauwgezet in de gaten.

Tot die tijd zal aan de hand van de specifieke omstandigheden van het geval beoordeeld moeten te worden wat als een redelijke termijn voor de aansluiting wordt gezien. Neem contact met ons op om uw mogelijkheden te bespreken. Savannah Strauven is bereikbaar op 013-5420400 of stuur een e-mail naar [email protected].