Het korte antwoord is ‘Nee, dat kan niet zomaar’. Toch vallen de meest gepleegde delicten onder de categorie veroordeling waarvoor later een DNA-afname bevolen kan worden. En daarom leggen wij het voor je uit.

Na een veroordeling voor een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegestaan (delicten met een strafmaximum van 4 jaar celstraf of meer zoals diefstal, mishandeling of bedreiging), is DNA-afname in beginsel verplicht. Deze verplichting ontstaat bij een veroordeling door de rechtbank en vervalt niet als je in hoger beroep gaat. Het moet wel gaan om een veroordeling tot straf of maatregel die géén geldboete of rechterlijk pardon inhoudt. Ook als je een geheel voorwaardelijke taak- of gevangenisstraf opgelegd hebt gekregen is er een verplichting tot DNA-afname. De laatste wettelijke uitzondering is een schikking die wordt gesloten met het Openbaar Ministerie op een TOM-zitting (Taakstraf Openbaar Ministerie), niet te verwarren met een OM-hoorzitting. Onderscheid tussen meerder- en minderjarige is er op dit gebied niet.

Het hoofddoel van DNA-afname na een veroordeling is het verbeteren van de opsporing en vervolging van (toekomstige) strafbare feiten en het voorkomen van recidive. Door het DNA-profiel op te slaan in een landelijke databank, kunnen veelplegers sneller worden geïdentificeerd en kan sporenmateriaal van onopgeloste zaken (“cold cases”) direct worden gekoppeld aan een dader. Bovendien wordt beoogd recidive te voorkomen. Omdat veroordeelden weten dat ze in de databank staan, is de drempel om opnieuw een ernstig misdrijf te plegen hoger.

Op grond van artikel 2 Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden beveelt de officier van justitie tot DNA-afname bij een veroordeelde (met inachtneming van bovengenoemde vereisten), tenzij:

– Er van die veroordeelde al DNA in de databank is opgenomen; en/of

– Er redelijkerwijs niet aan te nemen is dat DNA opname in de databank in de toekomst van betekenis zal kunnen zijn voor de voorkoming, opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten van de veroordeelde. Dit leidt de officier af uit van de aard van het misdrijf waarvoor de veroordeling is uitgesproken of de bijzondere omstandigheden waaronder het misdrijf is gepleegd daartoe leiden.

Als je een oproep krijgt om DNA af te geven kan je hiertegen geen beroep of bezwaar aantekenen, je bent verplicht om op de afspraak die in de brief wordt vermeld te komen. Je bent verplicht om tijdens die afspraak mee te werken aan de DNA-afname. Dit gebeurt via afname van wangslijmvlies.

Dit betekent niet dat je niets kunt doen als je het oneens bent met de verplichting tot DNA-afname. Binnen veertien dagen ná de afname kan je een bezwaarschrift indienen, of in laten dienen door een advocaat. Feitelijk is er dan al DNA van je afgenomen en maak je eigenlijk bezwaar tegen opname van jouw DNA in de databank. Er wordt al snel gedacht dat, als je niets te verbergen hebt, je via DNA toch niet in verband zult worden gebracht met nieuwe – of juist zeer oude – strafbare feiten. Maar juist met de huidige focus op het veilig houden van persoonsgegevens, moet men niet te licht denken over opname van DNA in een databank van de overheid.

Naast bezwaarmogelijkheden over de formele vereisten, zijn er ook andere mogelijke bezwaargronden. Denk aan het hebben van een blanco strafblad vóór de veroordeling, het betreft zo duidelijk een incident (door de omstandigheden waaronder het delict gepleegd is) dat er geen risico op herhaling is en dus geen doel met de DNA opname in de databank. Daarnaast kan de aard van het strafbare feit aanleiding geven tot een bezwaargrond. Een schuldmisdrijf uit de Wegenverkeerswet 1994 bijvoorbeeld. Of computervredebreuk, valsheid in geschrifte of witwassen, in de jurisprudentie als gegrond terug te vinden, omdat DNA geen rol speelt bij de opsporing van dergelijke delicten.

Als het bezwaar tegen DNA opname in de databank slaagt (gegrond wordt verklaard) wordt je DNA niet in de databank opgenomen. Als je DNA is afgenomen en opgenomen terwijl het hoger beroep in je zaak nog loopt, wordt het DNA verwijderd wanneer je later alsnog wordt vrijgesproken (of als een rechterlijk pardon, ontslag van alle rechtsvervolging of een kale geldboete volgt). De opnameperiode van DNA in de databank is verschillend per strafbaar feit dat aanleiding gaf tot afname van het DNA. Als er een feit is gepleegd waarop een maximumstraf van zes jaar of meer staat, wordt het DNA-profiel na dertig jaar vernietigd. In alle andere gevallen wordt het DNA-profiel maximaal twintig jaar bewaard.

Een veroordeelde die bezwaar wil maken tegen het afnemen van DNA doet er verstandig aan een gespecialiseerde advocaat in te schakelen. Zo’n advocaat heeft de juiste kennis en ervaring met dit soort procedures, wat belangrijk is omdat je maar op een paar gronden met succes bezwaar kunt maken. Bij Linssen c.s. Advocaten beschikken wij over de benodigde kennis en ervaring. We helpen u graag met advies en proces. Indien u daarvoor in aanmerking komt, kunnen wij u tevens bijstaan op basis van een toevoeging.

Neem contact op met onze advocaat Suzanne van Eekelen om de mogelijkheden te bespreken. Zij is bereikbaar op 06-19048380 of via s.vaneekelen@linssen-advocaten.nl.