Minister Wiersma (BBB) van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) heeft enige tijd geleden het idee geopperd om te komen tot een rekenkundige ondergrens voor vergunningplichtige activiteiten met betrekking tot stikstofuitstoot. Sinds de PAS-uitspraak van 29 mei 2019 zoeken achtereenvolgende regeringen naar oplossingen voor de stikstofproblematiek, die inmiddels is uitgegroeid tot een heuse stikstofcrisis.

Wetenschappelijke twijfels over bestaande stikstofdrempel

De aanleiding voor het voorstel waren kanttekeningen van A. Petersen bij de wetenschappelijke onderbouwing van de huidige stikstofdrempel van 0,005 mol hectare/jaar. Petersen stelt dat elke depositie kleiner dan 10 mol ha/jaar in feite niet meetbaar is. Hoewel de wetenschappelijke inzichten hierover sterk uiteenlopen, heeft Wiersma toch besloten dit idee voor te leggen aan de Afdeling Advisering van de Raad van State.

Advies van de Raad van State

Op 26 mei is het advies van de Afdeling openbaar geworden. De Raad van State is hierin helder en laat weinig ruimte voor interpretatie. In het advies staat onder meer:

“De Afdeling ziet daarbij ook als risico dat deze ondergrens door de bestuursrechter niet zal worden gekwalificeerd als een rekenkundige ondergrens, maar moet worden beschouwd als een beleidsmatig gekozen drempelwaarde. Die mag alleen worden toegepast met inachtneming van de kaders die daarover in de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie en de Afdeling bestuursrechtspraak zijn geformuleerd. Op grond van deze jurisprudentie wordt een uitzondering op de vergunningplicht in de vorm van een drempelwaarde alleen mogelijk geacht als de totale hoeveelheid stikstofdepositie die gepaard gaat met de projecten waarvoor de uitzondering op de vergunningplicht geldt vooraf passend is beoordeeld. Om de zekerheid te verkrijgen dat de natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebieden niet blijvend zullen worden aangetast, zal het daarbij noodzakelijk zijn dat er beschermende maatregelen worden getroffen, die op het moment van de passende beoordeling ook daadwerkelijk moeten zijn uitgevoerd en waarvan de verwachte voordelen vaststaan.”

Waarschuwing voor juridische risico’s

Omdat een passende beoordeling en uitvoering van beschermende maatregelen tot op heden ontbreken, en het de vraag is of dit überhaupt mogelijk is, spreekt de Raad van State een duidelijke waarschuwing uit:

“Al met al levert toepassing van een ondergrens als voorgesteld een niet gering risico op voor de besluitvorming en de toetsing daarvan bij de bestuursrechter.”

Verwijzing naar eerdere jurisprudentie

Aan het slot van het advies verwijst de Afdeling naar een eerdere uitspraak over stikstofdepositie door wegverkeer. De verwijzing van Petersen naar het besluit van de overheid in 2021 om bij het OPS-model een maximale rekenafstand van 25 km te hanteren, is getoetst in de ViA15-uitspraak van 5 april 2023. De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde toen dat deze rekenafstand niet in strijd is met artikel 6, derde lid, van de Habitatrichtlijn, omdat deze keuze gebaseerd was op de beste wetenschappelijke kennis. Voor de verhoging van de drempelwaarde naar 1 mol geldt dit echter (nog) niet, aldus de Afdeling.

Minister zet toch door

Ondanks de kritische noten in het advies heeft minister Wiersma al laten weten haar plannen toch door te willen zetten. De opmerkingen van de Afdeling zullen worden meegenomen bij de verdere uitwerking.

Conclusie: voortzetting onzeker, juridische strijd waarschijnlijk

Het is de vraag hoe de plannen worden voortgezet, en vooral – en dat is toch de crux – hoe een nieuwe drempelwaarde wetenschappelijk wordt onderbouwd. Linksom of rechtsom, ongetwijfeld zullen hier opnieuw juridische procedures over worden gevoerd. Voorlopig zijn we dus nog niet van de stikstofcrisis af.

Heeft u vragen over stikstofbeleid of juridische procedures?

De ontwikkelingen rondom het stikstofbeleid, drempelwaarden en Natura 2000-gebieden zijn complex en juridisch beladen. Heeft u als ondernemer, projectontwikkelaar of belanghebbende partij te maken met vergunningprocedures, passende beoordelingen of juridische geschillen over stikstofdepositie?

Neem dan contact op met Joost de Rooij via 013 542 04 00 of mail naar [email protected].  Wij helpen u graag verder.