Om juridisch advies in te winnen, of om te kunnen worden bijgestaan door een advocaat in een rechtszaak, moet iedere burger zich kunnen wenden tot een advocaat met de zekerheid dat hetgeen hij of zij tegen de advocaat vertelt ook tussen hen blijft. Zo kunnen cliënten zich vrij voelen in vertrouwen informatie met hun advocaat te delen, en kan een advocaat de cliënt beter voorzien van bijstand.

Tegenover derden is de advocaat verplicht om de gesprekken, onderwerpen en informatie die voortvloeit uit de gesprekken tussen de advocaat en zijn of haar cliënt geheim te houden, tenzij er uitdrukkelijk een opdracht tot informatiedeling in gegevens uiteraard. Om deze geheimhouding te kunnen waarborgen en te beschermen heeft een advocaat het verschoningsrecht. Met een beroep op het verschoningsrecht kan een advocaat weigeren bepaalde informatie te delen. Hiermee is de vertrouwelijkheid tussen cliënt en advocaat beschermd.

In het kader van strafrechtelijke onderzoeken worden soms gegevensdragers in beslag genomen. Denk aan mobiele telefoons, usb-stick, sd-kaarten, laptops en harde schijven. De inhoud van de gegevensdragers wordt onderzocht op bewijs jegens een persoon en de verdenking die tegen de persoon is opgebouwd. Maar wat nou als op die gegevensdragers ook correspondentie staat tussen een advocaat en diens cliënt? Die correspondentie valt onder de vertrouwelijkheid en geheimhouding en wordt beschermd door het verschoningsrecht. In dat geval vraagt de officier van justitie die het onderzoek leidt aan een onderzoeksrechter (rechter-commissaris) om de informatie die beschermd wordt door het verschoningsrecht van de advocaat te filteren uit de dataset. Zo kan later de opgeschoonde dataset aan het onderzoek worden toegevoegd en dient alleen inhoud van de gegevensdrager die niet onder het verschoningsrecht valt tot het onderzoek en eventueel tot het bewijs.

Bij een strafrechtelijk onderzoek werden twee mobiele telefoons en één laptop in beslag genomen. Omdat de officier van justitie wist dat er mogelijk vertrouwelijke informatie op de apparaten stond volgde de officier de weg naar de rechter-commissaris. De rechter-commissaris wees een geheimhoudermedewerker aan, die buiten het onderzoek staat. De geheimhoudermedewerker filtert vervolgens de informatie, en moet strikt geheimhouden welke informatie er gevonden is.

De geheimhoudermedewerker komt tijdens de filtering informatie tegen die mogelijk raakt aan het verschoningsrecht. Degene onder wie er beslag op de mobiele telefoon is gelegd heeft door middel van ChatGPT een reactie op willen stellen om te versturen aan een verschoningsrechtigde. Denk: een verdachte reageert op een bericht van zijn of haar advocaat door eerst aan ChatGPT te vragen om een reactie te formuleren en die vervolgens door te sturen. De geheimhoudermedewerker stuit hierop doordat in het bericht in ChatGPT de naam van de verschoningsgerechtigde voorkomt. Daarom wordt wel aannemelijk geacht dat de informatie bestemd is geweest om onder het verschoningsrecht te vallen.

De rechter-commissaris oordeelt echter dat de informatie die in ChatGPT is gestuurd en gegenereerd niet onder het verschoningsrecht valt. De rechter-commissaris acht het openbare gebruikmaking van informatie en acht het verschoningsrecht door het invoeren van de informatie in ChatGPT doorbroken. Op deze manier wordt ChatGPT als derde aangemerkt en is de informatie niet langer enkel met een verschoningsgerechtigde.

Het verschoningsrecht acht de rechter-commissaris van maatschappelijk belang. Bij gebruik van vormen van kunstmatige intelligentie ligt dat anders volgens de rechter-commissaris. Te meer nu de informatie doorgaans wordt opgeslagen ter ontwikkeling van dergelijke systemen.

Door dit oordeel is er informatie die bestemd was voor een verschoningsgerechtigde terechtgekomen in het strafrechtelijk onderzoek en kan de informatie gebruikt worden voor bewijsvoering jegens beslagene of andere betrokkenen.

ChatGPT gebruik is met dit oordeel niet zo onschuldig als het lijkt in juridische context en kan grote gevolgen hebben voor uw (straf)zaak. De huidige jurisprudentielijn noopt tot opletten met wie en wat er wordt gedeeld over de communicatie van en met de advocaat van uw keuze. Heeft u vragen over het verschoningsrecht? Neem dan contact op met onze advocaat Suzanne van Eekelen. Zij is bereikbaar op 06-19048380 of via s.vaneekelen@linssen-advocaten.nl.