Ongelukken zitten in een klein hoekje. Zeker als kinderen spelen. Een voetbal vliegt door de ruit van de buren, een fiets raakt beschadigd of tijdens een spel ontstaat letsel bij een ander. In zulke situaties rijst al snel de vraag: wie is aansprakelijk voor de schade? Zijn ouders altijd verantwoordelijk voor de gedragingen van hun kind?

Het antwoord is niet altijd eenvoudig. De wet maakt onderscheid op basis van de leeftijd van het kind. In deze blog leg ik uit hoe de aansprakelijkheid van ouders en minderjarige kinderen is geregeld.

Om aansprakelijk te kunnen zijn voor schade, moet meestal sprake zijn van een ‘onrechtmatige daad’. Dat is een handelen of nalaten in strijd met de wet of met wat volgens de maatschappelijke normen zorgvuldig is. Denk bijvoorbeeld aan het vernielen van een eigendom, het veroorzaken van een verkeersongeval of het toebrengen van letsel aan een ander.

Veroorzaakt iemand door een onrechtmatige daad schade, dan moet die schade in beginsel worden vergoed. Bij minderjarige kinderen gelden echter bijzondere wettelijke regels. Afhankelijk van de leeftijd van het kind kan de aansprakelijkheid bij het kind zelf liggen of (mede) bij zijn ouders.

Binnen het aansprakelijkheidsrecht wordt onderscheid gemaakt tussen schuldaansprakelijkheid en risicoaansprakelijkheid. Welk type aansprakelijkheid van toepassing is, bepaalt wie de schade moet vergoeden.

Bij schuldaansprakelijkheid is iemand aansprakelijk omdat de schade het gevolg is van zijn eigen verwijtbare handelen of nalaten. Er moet sprake zijn van een verwijtbare fout, maar dat betekent niet dat er altijd sprake hoeft te zijn van opzet. Ook onvoorzichtig of nalatig handelen kan voldoende zijn om aansprakelijk te zijn.

Bij risicoaansprakelijkheid hoeft degene die aansprakelijk is geen verwijt te kunnen worden gemaakt. De wet bepaalt dat iemand in bepaalde situaties toch verantwoordelijk is voor de schade. Deze persoon is simpelweg uit hoofde van zijn of haar hoedanigheid aansprakelijk. Daarbij valt te denken aan ouders voor hun kinderen, eigenaren van dieren en werkgevers voor hun werknemers.

De aansprakelijkheid van ouders voor hun minderjarige kinderen is een vorm van risicoaansprakelijkheid. Dat betekent dat ouders in bepaalde gevallen aansprakelijk kunnen zijn, zelfs als hen persoonlijk geen verwijt treft.

De wet maakt onderscheid tussen verschillende leeftijdscategorieën. Afhankelijk van de leeftijd van het kind is het kind zelf aansprakelijk, zijn de ouders aansprakelijk of kan sprake zijn van een combinatie van beide.

Kinderen jonger dan 14 jaar

Veroorzaakt een kind jonger dan 14 jaar schade? Dan zijn de ouders of voogd in beginsel aansprakelijk. De gedachte hierachter is dat van jonge kinderen niet mag worden verwacht dat zij de gevolgen van hun handelen altijd goed kunnen overzien. De aansprakelijkheid van de ouders volgt rechtstreeks uit de wet (art. 6:169 BW).

Van belang is dat sprake moet zijn van een ‘als doen te beschouwen gedraging’ van het kind. De risicoaansprakelijkheid van ouders ziet alleen op het actief handelen van het kind (het gooien van een bal door een ruit of het beschadigen van een geparkeerde auto). Schade die uitsluitend ontstaat doordat een kind niets doet of nalaat te handelen (bijvoorbeeld iemand waarschuwen voor gevaar), valt in beginsel buiten de reikwijdte van het voornoemde artikel.

Kinderen van 14 en 15 jaar

Voor kinderen van 14 en 15 jaar geldt een vergelijkbare regeling. Ook in deze gevallen zijn de ouders in beginsel aansprakelijk voor de schade die hun kind veroorzaakt. De wet biedt ouders wel een beperkte mogelijkheid om aansprakelijkheid te ontkomen. Zij moeten dan aantonen dat hun niet kan worden verweten dat zij de gedraging van hun kind niet hebben voorkomen. In de praktijk blijkt dit echter vaak lastig.

Jongeren van 16 en 17 jaar

Vanaf 16 jaar zijn ouders niet langer automatisch aansprakelijk. De jongere is in beginsel zelf verantwoordelijk voor de schade die hij of zij veroorzaakt. Ouders kunnen alleen nog aansprakelijk zijn als hun zelf een verwijt kan worden gemaakt, bijvoorbeeld omdat zij ernstig tekort zijn geschoten in het toezicht of anderszins onzorgvuldig hebben gehandeld.

Vanaf 18 jaar

Vanaf 18 jaar is iemand meerderjarig en volledig verantwoordelijk voor zijn of haar eigen handelen. Ouders zijn dan niet meer aansprakelijk voor schade die hun kind veroorzaakt, tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden waarbij zij zelf onrechtmatig hebben gehandeld.

Bent u als ouder aansprakelijk gesteld voor schade die uw kind heeft veroorzaakt? Of heeft u juist schade geleden door toedoen van een minderjarig kind? Dan is het verstandig om uw juridische positie te laten beoordelen. Niet iedere aansprakelijkstelling is terecht. Wie aansprakelijk is, hangt af van de leeftijd van het kind en van de specifieke omstandigheden van het geval. Linssen cs Advocaten helpt u hier graag bij. Stel uw vraag aan onze advocaat Femke Alberts. Zij is bereikbaar via f.alberts@linssen-advocaten.nl of op 013 542 0400.